درس10
درس دهم : آفریقای سبز کجاست؟ آفریقای خشک کجاست؟
آفریقا قاره ای گرم و بدون زمستان است.
می دانید که خط استوا تقریباً از وسط قاره ی ا فریقا می گذرد. چون خورشید در طول سال در مناطق استوایی و اطراف آن تا مدار رأس السرطان و رأس الجدی تقریباً عمود می تابد، به همین سبب ، آفریقا قاره ای با آب و هوای گرم است و در بیشتر قسمت های آن زمستان دیده نمی شود.
به شکل شماره 35 توجه کنید.

خط استوا و اطراف آن دارای آب و هوای گرم و مرطوب است. در این منطقه، باران فراوان می بارد اما هر چه از منطقه ی استوایی به سمت شمال یا جنوب آفریقا پیش برویم، از میزان رطوبت و باران کاسته شده و کم کم به آب و هوای گرم و خشک تبدیل می شود. این نوع آب و هوا در صحرای بزرگ آفریقا در شمال و در بیابان کالاهاری در جنوب دیده می شود.
شمال آفریقا در مجاورت دریای مدیترانه و بخش هایی از جنوب آفریقا آب و هوای معتدل مدیترانه ای دارد. در کوهستآن های بلند آفریقا نیز آب و هوای کوهستانی مشاهده می شود.


پوشش گیاهی:
پوشش گیاهی در آفریقا به آب و هوا و به خصوص میزان ریزش باران بستگی دارد. انواع مهم پوشش گیاهی قاره ی ا فریقا عبارت اند از :
جنگل های انبوه گرمسیری: در مجاورت خط استوا و به ویژه حوضه ی رود کنگو، گرمای شدید و باران های فراوان، جنگل های انبوهی به وجود آورده است. در این منطقه رشد گیاهان هرگز متوقف نمی شود. به این قسمت آفریقای سبز می گویند.

ساوان: هر چه از بخش جنگل های انبوه به طرف شمال یا جنوب پیش برویم، از میزان بارندگی کاسته می شود و به منطقه ای می رسیم که دارای دو فصل بارانی و خشک است. این منطقه محل رویش علفزارهای بلند(ساوان) در آفریقاست. ساوان پوشش گیاهی از علف های بلند است که در بین آن ها در ختچه های پراکنده دیده می شود.
علفزارهای ساوان در فصل پر باران خیلی سریع رشد می کنند و سرسبز می شوند و کشاورزی رواج می یابد ولی وقتی فصل بارانی پایان می یابد، زمین و درختان، سرسبز خود را از دست می دهند.
در ساوان های آفریقا، علف خوار و گوشت خوار تنومند چون فیل، زرافه ، گورخر آفریقایی، شیر و ببر زندگی می کنند. برای حفظ نسل این جانوران ، مناطق بزرگ حفاظت شده ای احداث کرده اند که شکار در آن ها ممنوع است.

استپ بیابانی : در شمال و جنوب ساوان، به علت کمی ریزش باران، به مناطق بیابانی می رسیم. بیابآن ها در نیم کره ی شمالی وسعت بیشتری دارد و اغلب زمین ها برهنه از پوشش گیاهی است. البته در حاشیه ی این بیابآن ها و نیز برخی از نواحی بخش های آن استپ دیده می شود.


فعالیت :
1 – چرا آفریقا قاره ای گرم و بی زمستان است.
خط استوا تقریباً از وسط قاره ی ا فریقا می گذرد و چون خورشید در طول سال در مناطق استوایی و اطراف آن تا مدار رأس السرطان و رأس الجدی تقریباً عمود می تابد به همین دلیل آفریقا قاره ای با آب و هوای گرم است و در بیشتر قسمت های آن زمستان دیده نمی شود.


2 – هر یک از پوشش های گیاهی زیر مربوط به کدام نواحی است؟
ساوان ، جنگل های انبوه گرمسیری، استپ
- ناحیه ای که در آن باران کم و تبخیر شدید است : استپ
- حوضه رود کنگو در مجاورت استوا: جنگل های انبوه گرمسیری
- ناحیه ای که دارای یک فصل بارانی و یک فصل خشک است : ساوان


3 – در مقابل عبارت صحیح، حرف «ص» و در مقابل عبارت غلط، حرف «غ» بگذارید.
وسعت بیابآن ها در شکل آفریقا بیشتر است. (صحیح)
در مجاورت استوا گرما شدید است و باران کمی می بارد (غلط)